top of page
alt=""
Hevsel Times Logo Transparent Red.jpg

Rastiya Çanda Xebatê ya Zehmet: Motîvasyon an Pîlan?

2 days ago
4 min read

Ji hêla Emir Taha Macit ve hatî nivîsandin


Dibe ku we yek ji wan vîdyoyên "rûtîna sibehê" dîtibe ku tê de kesek saet 3yê sibehê ji xew radibe da ku roja xwe dest pê bike û xwe bi her cure çalakiyên mirovên mijûl û dewlemend re mijûl dike. An jî dibe ku we vîdyoyek kesekî dîtibe ku otomobîla xwe nîşan dide, ya ku ew îdia dike bi "xebateke bêwestan" qezenc kiriye. Lê çima vîdyayên weha ewqas belav in? Gelo ev kes bi rastî wisa dijîn û armanca wan motîvekirina kesên din e? An ew tenê hewl didin ku temaşevanan bixapînin da ku bibin endamê bernameyên wan ên rahênanê yên pir biha ku tiştekî balkêş hîn nakin? Werin em bikevin nav cîhana çanda xebata dijwar (hustle culture) da ku fêm bikin ka çi wê ewqas populer dike, û di heman demê de em çend kesên navdar ên di warê bandorkerî û karsaziyê de lêkolîn bikin da ku bersiva vê pirsê bidin.


Divê em bi pênasekirina wateya rastîn a têgeha "hustling" û koka wê dest pê bikin. "Hustling" tê wateya hewldanên berdewam û bi biryar ên ji bo bidestxistina serkeftinê. Ev kiryar pir caran guhertinên şêwaza jiyanê hewce dikin û ji dilsoziyeke xurt a ji bo gihîştina armancên kesane an pîşeyî derdikevin. "Hustling" bi gelemperî "grinding"—ango xebata domdar û bêwestan a ji bo tiştekî, carinan heta fedakariya hin aliyên jiyana civakî jî di nav xwe de dihewîne. Hin çavkanî rehên çanda hustle vedigerînin salên 1990î û destpêka 2000î, dema ku karsazî wekî şêwazek jiyanê ya pir biqezenc û balkêş dest bi naskirinê kir. Gava ku ev zîhniyet populer bû, demeke dirêj derbas nebû ku mirovan dest bi afirandina naveroka li ser vê şêwaza jiyanê kir.


Mînakeke vê meylê ya dawî Ashton Hall e, ku ew influencer'ekî Amerîkî ye û piştî ku vîdyoya wî ya "rûtîna sibehê" di Adara îsal de viral bû, navdar bû. Rûtîna wî adetên ji bo piraniya mirovan neasayî dihewand, wekî mînak di saet 3:50'ê sibehê de şiyarbûn û qalikê mûzê li rûyê xwe gerandin. Di vîdyoyê de çend kêliyên gumanbar hebûn, lê heke em wisa bihesibînin ku ew rast bû, wê nîşan dida ku zîhniyeta "rabe û bixebite" (rise-and-grind) dikare çiqas tund be. Tê ragihandin ku Hall beşek ji serweta xwe bi rêya rahênaniya serhêl û piraniya wê jî ji vîdyoyên xwe yên kevntir û kêmtir navdar bi dest xistiye. Her çend ji wê demê ve navûdengê wî bi awayekî berbiçav kêm bûbe jî, platforma wî ji bo kesên ku heyranê zîhniyeta "hustle" (xebata dijwar) in, wek nûnertiyeke balkêş a karsaziya erênî xizmet kir. Lêbelê, berevajî kesên wekî Hall, gelekên din hene ku vê çandê bi awayên jehrî îstîsmar dikin - û bandora wan pir caran pir berbiçavtir e.


Yek ji kesayetiyên sereke yên berpirsiyar ji mezinkirina aliyên jehrî yên çanda "hustle" kesayetiya înternetê ya Brîtanî-Amerîkî Andrew Tate ye. Tate, ku kickboxerek berê ye, "hustler"ek pir bi nakok e ku piştî ku vîdyoyek wî ya li ser TikTokê ku tê de Bugattiya xwe nîşan dida, bi lez belav bû û navdar bû. Ew herwiha damezrînerê "Hustler's University" ye, qurseke online a 50 dolarî ku tê gotin têgihiştinê li ser mijarên wekî e-bazirganî û veberhênanê peyda dike. Lêbelê, gelek kes radigihînin ku ji wê tiştek bi rastî bikêr fêr nebûne. Ev kurs ji ber ku dide xuyakirin ku qezenckirina pereyan hêsan û bêzehmet e, gelek hatiye rexnekirin. Ji bilî vê, navûdengê Tate ji ber nêrînên wî yên eşkere mîzojîn (jinehatî) di nav gengeşeyan de asê maye. Tişta ku bandora wî bi taybetî xemgîn dike, şiyana wî ya gihîştina ciwanên bêhejmar ên hêsan-bandor û kesên bêçare ye, ku ew baweriyên nefretparêz pêş dixe û di heman demê de wan dikişîne ku bawer bikin ku şîretên wî dê wan bigihîne dewlemendiyê. Helbet, gelek afirînerên din jî hene—hem yên erênî û hem jî yên neyînî—ku zihniyeta fêlbaziyê nîşan didin. Ev yek pirseke bingehîn derdixe holê: çima ev şêwaza jiyanê ji aliyê ewqas mirovan ve tê ecibandin?


Di nihêrîna pêşîn de, fikra terxankirina saetên dirêj û feda kirina beşên din ên jiyanê ji bo gihîştina armancekê, îlhambexş û heta realîst xuya dike. Jixwe, ma serkeftin ne hêjayî hewldanê ye? Lêbelê, rastî pir aloztir e. Xwedîbûna xanî û otomobîlên luks dibe ku balkêş xuya bike, lê di vê pêvajoyê de windakirina nasnameya xwe dikare bibe sedema encamên karesatbar. Çiqas înternet serkeftinê bi awayekî balkêş nîşan dide û pesnê "jiyana xewnan" dide, ew kêm caran qala tevahiya qurbaniyan, westandina derûnî û şewata zêde ya ku pir caran pê re tên, dike. Zêdebûna çanda "hustling" û xebata dijwar dibe ku bi tirsê ji destdanê (FOMO) ve girêdayî be—hestek ku bandorkerên jehrîn bi zîrekî îstîsmar dikin. Ew pir caran qursên xwe bi taktîkên kêmasiya derewîn pêş dixin, îdia dikin ku "cihên sînordar hene" an jî daxistinên derewîn ên demkurt pêşkêş dikin. Lê jiyan ne tenê ji tiştên madî pêk tê; ew tijî serpêhatî û kêfxweşiyên ku pere nikare bikire ye. Her çend aramiya darayî bê guman biqîmet be jî, parastina hevsengiyek saxlem di navbera xweşiya kesane û azweriyê de pir girîngtir e.


Di encamê de, çanda hewldanê tevgereke civakî ya mezin e ku hem aliyên wê yên erênî hem jî yên neyînî hene. Digel ku hin kesayetiyên di vî warî de, wekî Ashton Hall, nîşana nefsbiçûkî û dilsoziyê ne, yên din, wekî Andrew Tate, tînin bîra me ku ew çiqas dikare zerardar bibe dema ku bigihîje astên tund. Van mînakan nîşan didin ku înternet ji bo temaşevanên ku bi hêsanî bandor li wan dibe çiqas dikare xeternak be. Her çend çanda hewldanê gelek caran wekî rêyek ji bo jiyana xewnên mirov tê nîşandan, ew bi heman hêsanî dikare bibe sedema westîn û bêhêvîbûnê. Dîsa jî, di bin van hemû deng û tevliheviyê de, dendikek şîreta biqîmet dimîne—ji ber vê yekê pir girîng e ku mirov bi guman û ramana rexneyî nêzîkî her rêberiya ji înternetê bibe.


Çavkanî:


  1. Megan Carnegie, “Hustle culture: Is this the end of rise-and-grind?”, BBC, 2023, https://www.bbc.com/worklife/article/20230417-hustle-culture-is-this-the-end-of-rise-and-grind

  2. Adele Jackson-Gibson, “How to Identify Hustle Culture and What You Can Do to Break Away From It”, Good Housekeeping, 2021, https://www.goodhousekeeping.com/health/wellness/a38416524/hustle-culture

  3. Ashton Hall (@ashtonhall), Instagram, https://www.instagram.com/ashtonhall

  4. Shubham Singh, “Hustlers University Review 2025 – Is It a Scam?”, Demand Sage, 2024, https://www.demandsage.com/hustler-university-review

Comments


bottom of page